لیست بهترین فیلم‌های صامت ژاپن که باید آنها را تماشا کنید

به راستی سینمای صامت یکی از تاثیرگذارترین ادوار سینما بوده است و برای روایت داستان، انتقال ایده‌ها و ایجاد محدوده واژگان بصری (علیرغم وجود محدودیت‌های تکنولوژی) تعهد و اعجازی خاص می‌باشد. سینمای صامت به عنوان صورت ابتدایی فیلمسازی مورد احترام قرار می‌گیرد. تصورات نادرستی که وجود دارند را می‌توان با تجربه چند شاهکار صامت از بین برد. در این لیست برخی از بهترین فیلم‌های صامت ژاپن را معرفی خواهیم کرد. این فهرست جامع نیست چرا که بسیاری از فیلم‌های این دوره به طور گسترده در دسترس قرار ندارند. در اینجا این فیلم‌ها را معرفی می‌کنیم. با پروشات همراه باشید.


10. برگی از جنون – A Page of Madness– 1926/ کارگردان: تینوسوکه کینوگاسا – Teinosuke Kinugasa

“تینوسوکه کینوگاسا” یکی از مهم‌ترین فیلمسازان صامت سینمای ژاپن بود، که کارهای مستقل او جنبش فیلم‌های اروپایی در دهه 1920 و فرمالیسم شوروی (به علاوه فرضیه مونتاژ) را در بر گرفت. آقای کینوگاسا به عنوان اولین فیلمساز ژاپنی که موفق شد سینما را به عنوان هنری متمایز درک کند، شناخته می‌شود. بسیاری از منتقدان نیز به دلیل پا فراتر گذاشتن از مرزهای فرهنگی و رسیدن به بینندگان بین المللی، کارهای او را مورد تحسین قرار دادند. با این که کینوگاسا در اواخر دهه 1920 پا به سینما گذاشت، اما فیلم صامت “برگی از جنون” محصول 1926که با نام “کوروتا ایپگی” نیز شناخته می‌شود به عنوان یک هنرمند اصلی شهرت یافت.

داستان در یک تیمارستان اتفاق میفتد، و درباره مردی (سربازی بازنشسته) است که برای ماندن در کنار همسر دیوانه‌اش، در آن جا شغل سرایداری را بر عهده می‌گیرد. از آنجایی که هیچگونه عنوان درونی‌ای وجود ندارد، جزئیات داستان قابل تشخیص نیست. اما “برگی از جنون” از نظر فنی فوق العاده است. از حقه‌های فیلمبرداری فوق العاده تاثیرگذار تا نشان دادن دنیای بیماران روانی، این فیلم بخاطر بصیرت بی پروایانه ای که دارد مورد تحسین قرار می‌گیرد.

همچنین بخوانید: لیست 12 فیلم صامت جذاب و دیدنی که باید تماشا کنید


9. چهار راه – Crossroads– 1928/ کارگردان: تینوسوکه کینوگاسا – Teinosuke Kinugasa

فیلم مستقل “برگی از جنون” باعث شد کارگردان وضعیت مالی نامناسبی را تجربه کند. در وقفه‌ای دو ساله، قبل از آن که فیلم مستقل “چهار راه” یا “جوییرو” (Jujiro) محصول 1928 را کارگردانی کند، به کارهای تجاری دست زد. “چهار راه” فیلمی درام است که داستان آن در دوران ادو در محل عیشی در توکیو رخ می‌دهد. داستان درباره عشق بی پاسخ یک مرد جوان به نام “ریکایا” است که که توسط یک رقیب قدیمی در ملا عام تحقیر شده و به طور موقت کور شده است. بار دیگر حساسیت بصری فوق العاده کینوگاسا داستانی از عشق و انتقام را زنده می‌کند. نورپردازی صحنه (که از اکسپرسیونیسم آلمان تأثیر گرفته بود) با زیرکی حالت ذهنی تیره شخصیت‌ها را به تصویر می‌کشد.


8. گروه کر توکیو – Tokyo Chorus – 1931/ کارگردان: یاسوجیرو اوزو – Yasujiro Ozu

“گروه کر توکیو” یا “توکیونو کوراسو” (Tokyo no korasu) بیست و دومین فیلم “اوزو” بود که به عنوان یک اثر درام تلخ و شیرین خانوادگی که کشمکش‌های خانواده‌ای در توکیو را نشان می‌دهد، مورد تحسین قرار گرفته است. شخصیت اصلی فیلم “شیجی اوکاجیما” (با بازی ” توکی‌هیکو اوکادا ” (Tokihiko Okada) ) در صحنه ابتدایی به عنوان یک دانش آموز دبیرستانی بی پروا نشان داده می‌شود، که معلمش را اذیت می‌کند. “اوکاجیما” پس از فارغ التحصیلی در یک شرکت بیمه مشغول به کار شده و  همسر و پدری دلسوز تبدیل می‌شود. حال بی پروایی که در مدرسه شاهد آن بودیم، به ایده آل گرایی تبدیل شده، که از دست دادن کارش بهای آن می‌باشد. زمانی که “اوکیجیما” با معلمش ملاقات می‌کند، نقدش درباره انسان مدرن و نفس خود را نشان می دهد.

“گروه کر توکیو” یکی از کارهای “اوزو” بود که می‌توان در آن کارگردانی ساده و دیگر علائم تجاری (مانند دوربین ثابت و شات هایی از زمین) را تجربه کرد. با این که لحن کمدی داستان تقلیدی از سینمای صامت هالیوود در نظر گرفته می‌شود، اما “اوزو” با استفاده از آن موضوعات اجتماعی مهم و تنش‌های خانوادگی را به خوبی به روش خاص خود به تصویر می‌کشد. به همین دلیل این فیلم یکی از بهترین فیلم‌های صامت ژاپن است.


7. متولد شدم، اما… – I Was Born, But … – 1932/ کارگردان: یاسوجیرو اوزو – Yasujiro Ozu

در این فیلم درام-خانوادگی متوجه تأثیر فیلمسازی صامت هالیوودی (“ارنست لوبیچ ” (Ernst Lubitsch)، ” Harold Lloyd ” (Harold Lloyd) و …) بر “اوزو” خواهید شد، او روش استیج گذاری را آزمایش می‌کند که بعدها آن را به عنوان امضای کاری خود برمی گزیند. “متولد شدم، اما…” از دیدگاه دو برادر کوچک به نام‌ها “کجی” (“آئوکی تومیو” (Tomio Aoki)) و “ریوچی” (“هیدئو ساگاوارا” (hideo Sugawara) ) نشان داده می‌شود که به تازگی به همراه پدر و مادرشان به حومه شهر نقل مکان کرده‌اند.

پدر خانواده (“تاتسوئو سایتو ” (tatsuo Saito) ) یک کارمند است که به دلیل پیشنهاد موقعیت مدیریتیش و زندگی در محله رئیسش خوشحال می‌باشد. اما وقتی بچه به واقعیت قشر اجتماعی خانواده‌شان پی می‌برند، غرورشان برای کار جدید پدر، فروکش می‌کند. این فیلم بسیار زیبا الگوی بصری قابل توجهی دارد که از نگاه کودکان به سلسله مراتب اجتماعی می‌پردازد.


6. هوس زودگذر – Passing Fancy – 1933/ یاسوجیرو اوزو – Yasujiro Ozu

یکی از بهترین فیلم‌های صامت ژاپن. با این که این فیلم صامت “اوزو” به رابطه پدر و پسری تمرکز دارد، اما شخصیت پدر مانند فیلم قبلی او اهل انضباط نیست. پدری مجرد و بی بند و بار به نام “کیاچی” توسط بازیگر همیشگی اوزو “تاکاشی ساکاماتو” (Takeshi Sakamato) به تصویر کشیده شده، او در کارخانه‌ای آبجوسازی کار می‌کند تا بتواند خرج تحصیل پسرش (“آئوکی تومیو” (Tomio Aoki)) را بدهد. این پدر بیسواد عاشق دختری فقیر اما زیبا به نام “هارو” می‌شود. “هارو” به “جیرو” همکار و دوست “کیاچی” علاقمند است، و این گونه مثلثی عاشقانه بین آن‌ها شکل می‌گیرد.مانند همیشه نمی‌توان برجستگی کارگردانی اوزو در این فیلم با موضوع قشر کارگر را نادیده گرفت. حساسیت بصری منحصر به فرد کارگردان تصویری از محله‌ای کارگر نشین را نشان می‌دهد و اقتصادان ها را در غالب اثری کمدی و با زمینه‌ای محزون، به تصویر می‌کشد.

همچنین بخوانید: بهترین فیلم‌های کره جنوبی در قرن بیست و یک که باید تماشا کنید


5. دور از تو – Apart From You – 1933/ کارگردان: میکیو ناروسی – Mikio Naruse

این اثر از “میکیو ناروسی” درباره گرفتاری‌های یک زن کارگر است که به عنوان یک گیشا در باری معمولی کار می کند. “دور از تو” یا “کیمیتو واکارته” (Kimi to wakarete) محصول 1933 شکافی برای “ناروسی” بود که تمام مواردی را که این کارگردان در دوره حرفه‌اش (دهه 50 و 60) تجربه کرد را نشان می‌دهد. داستان ساده این اثر درباره دو گیشاست که یکی از آن‌ها میانسال (“میتسوکو یوشیکاوا” (Mitsuo Yoshikawa) ) و دیگری جوان (“میزوکووبو سومیکو” (Sumiko Mizukubo) ) است و با تحقیرهای زندگی کاری و خانوادگیشان در حال کشمکش هستند.

“کیکو” زنی میانسال است که پسری جوان به نام “یوشیو” (“آکیو ایسونو” (Akio Isono) ) دارد. دختر جوان‌تر “تروگیکو” از پیوند دوستی که با “یوشیو” دارد استفاده می‌کند، تا فداکاری‌های مادرش را به او نشان دهد. نمایش ظریف “ناروسی” روایت را از ملودرام گونه شدن نجات می‌دهد. کارگردانی او کوچک‌ترین جزئیات تصویر روزانه مردم فقیر را به تصویر می کشد. نقش آفرینی برجسته “میتسوکو” نیز نقطه عطف این روایت بوده است.


4. جادوگر آب – The Water Magician – 1933/ کارگردان: کنجی میزوگوچی – Kenji Mizoguchi

“جادوگر آب” یا “تاکی نو شیرایتو” (Taki no Shiraito) یکی از معدود فیلم‌های صامت “میزوگوچی” (قبل از اینکه سالانه پنج تا ده فیلم بسازد) است. این فیلم داستان “تاکی” (“تاکاکو ایریه” (Takako Irie) ) 24 ساله را روایت می‌کند، که یک بندباز ماهر روی آب است، و بخشی از یک کارناوال مسافری می‌باشد. “تاکی” علشق درشکه چی فقیر “کینایا” (“توکی‌هیکو اوکادا” (Tokihiko Okada) ) می‌شود. او عشقش را پشتیبانی کرده و از لحاظ مالی به او کمک می‌کند تا در مدرسه وکالت تحصیلاتش را به پایان رساند. اما، محبوبیت “تاکی” باعث شد برای تحقق رویای عشق خود به مکان‌های دور سفر کند.

فداکاری‌های شخصیت زن بخش کلیدی فیلم “میزوگوچی” می‌باشد، با وجود این که در دیگر فیلم‌های او شخصیت‌ها با عمق و ظرافت بیشتری خلق می‌شوند. با این حال، تصویربرداری فوق العاده این بخش، کادربندی شاعرانه آن را نشان می‌دهد و فیلم را به یکی از بهترین فیلم‌های صامت ژاپن تبدیل می کند.


3. دختران ژاپنی در بندرگاه – Japanese Girls at the Harbor – 1933/ کارگردان: هیروشی شیمیزو – Hiroshi Shimizu

اگرچه کارهای “هیروشی شیمیزو” مانند “یاشیرو اوزو” در غرب ناشناخته‌اند، اما او حرفه طولانی و موفقی در ژاپن داشت و برخی از آثار برجسته مطالعه شخصیتی را در سینما خلق کرد. “دختران ژاپنی در بندرگاه” یک روایت ساده از دختران مدرسه‌ای با نام‌های “سوناکو” و “دورا” است که در سواحل شهر یوکوهاما زندگی می‌کنند. آن‌ها بهترین دوستان هم هستند و به مردی اهل همان حوالی علاقمند شده‌اند. علیرغم روایت ظریف آقای “شیمیزو” صحنه‌هایی وجود دارند که تمایلات و حضور خاموش شخصیت‌ها را نشان دهند.


2. رویاهای هر شب – Every-Night Dreams – 1933/ کارگردان: میکیو ناروسی – Mikio Naruse

این اثر صامت، مضامین فیلم قبلی “ناروسی” یعنی “دور از تو” را در بر دارد. شخصیت اصلی زنی فقیر اما قوی و جسور (“سومیکو کوری شیما ” (Sumiko Kurishima) ) است که برای بزرگ کردن پسر کوچکش در بار گینزا مشغول به کار است. همسر بی مصرف او چند سال پیش آن ها را ترک کرد. با این که این مادر تنها از زندگی در بار راضی نیست، اما در کارش حرفه ای است. وقتی همسر او بار دیگر باز می‌گردد، زندگیش مختل می‌شود. “رویاهای هر شب” یا “یوگوتو نو یومه” (Yogoto no yume) یکی از خوش سبک‌ترین فیلم‌های “ناروسی” بود که در آن از زوم‌ها و مونتاژهای سنگین استفاده کرده است. او به خوبی به اوضاع آشفته شخصیت اصلی می‌پردازد و نگاهی معنا دار به حالت ذهنی این زن می‌اندازد.

همچنین بخوانید: لیست بهترین فیلم‌های ترسناک تاریخ سینمای ژاپن که باید تماشا کنید


1. داستان علف‌های شناور – A Story of Floating Weeds – 1934 – کارگردان: یاسوجیرو اوزو – Yasujiro Ozu

طرفداران “یاسوجیرو اوزو” او را ژاپنی ترین کارگردان تاریخ در نظر می‌گیرند، و موضوع خانواده ژاپنی و انحلال آن موضوع اصلی کارهای او بود. “اوزو” در این فیلم صامت زندگی یک بازیگر دوره گرد را نشان می دهدکه با معشوقه قدیمی خود دیدار کرده و پسر دبیرستانی او را ملاقات می‌کند. پسر نمی‌داند که بازیگر، پدر اوست و او را “عمو” خطاب می‌کند. معشوقه فعلی بازیگر، که از وضع موجود ناراضی است، سعی می‌کند زندگی پسر را بر هم بزند. با این که داستان به یک ملودرام پرهیاهو شباهت دارد، اما “اوزو” نکات برجسته شخصیت‌ها را نشان می‌دهد.

سرعت این اثر از “اوزو” با شات های بی حرکت و تصاویر دارای زاویه پایین (لو انگِل) جایگزین می‌شود. این کارگردان در سال 1959 همین فیلم را بازبینی کرد و به لطف مدیریت ماهرانه او و سبک بصریش، به ساختار روایت عمق بخشید. این فیلم را می توان بهترین فیلم‌های صامت ژاپن دانست.


امیدواریم از مطالعه این مقاله لذت برده باشید. منتظر شنیدن نظراتتان هستیم!

                               
  1. M گفت:

    درود بر شما
    بسیار عالی
    البته همینطور که میدونید بخش عظیمی از فیلمهای صامت ژاپنی موجود نیست و این انتخاب بین سی تا چهل فیلم هست

  2. Mohammad Reza گفت:

    مقاله خوبی بود درباره بهترین فیلم های صامت هالیوود هم بزارید.

    • M گفت:

      ۱-طلوع ۱۹۲۶
      ۲-تعصب ۱۹۱۶
      ۳-جنرال ۱۹۲۵
      ۴-روشنایی های شهر ۱۹۳۱
      ۵-جمعیت ۱۹۲۸
      ۶-شکوفه های پژمرده ۱۹۱۹
      ۷-جویندگان طلا ۱۹۲۵
      ۸-رژه بزرگ ۱۹۲۵
      ۹-بال‌ها ۱۹۲۸
      ۱۰-حرص ۱۹۲۴